CAMELS trong phân tích ngân hàng và ứng dụng

💰 Lợi thế của "Big 3" về chi phí vốn

Lợi thế cấu trúc của các ngân hàng Big 3 được thể hiện rõ qua mặt bằng lãi suất huy động. Trong khi các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân tham gia vào cuộc đua huy động gay gắt, buộc phải đẩy lãi suất lên cao để thu hút dòng tiền, nhóm Big 3 lại duy trì mặt bằng lãi suất rất thấp, cho thấy nhóm này đang rất dồi dào về thanh khoản và không chịu áp lực huy động vốn.

Lợi thế chi phí vốn thấp này trực tiếp làm tăng khả năng chống chịu áp lực NIM và cho phép Big 3 mở rộng quy mô tín dụng, củng cố vị thế dẫn đầu thị trường trong dài hạn.

🏦 Phân tích chi tiết sự khác biệt giữa các ngân hàng "Big3" dựa trên mô hình CAMELS

1. C - Capital Adequacy (Mức độ an toàn vốn) : Giống nhau trong thách thức

Cả CTG và BID đều có tỷ lệ CAR mỏng, thường xuyên chỉ nhỉnh hơn mức 8% tối thiểu. VCB với CAR trên 12%, có một "sân chơi" rộng hơn hẳn để tăng trưởng tín dụng. Các ngân hàng Big 3 đang gặp áp lực trong việc tăng vốn do cơ chế hiện hành phức tạp, ảnh hưởng đến khả năng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế theo mục tiêu.

2. A - Asset Quality (Chất lượng tài sản)

Tính đến 30/09/2025, BIDV tiếp tục đứng đầu với dư nợ hơn 2,23 triệu tỷ đồng, tăng 8,8% so với cuối năm 2024, tương ứng tăng hơn 180.000 tỷ đồng. VietinBank với gần 1,99 triệu tỷ đồng, tăng 15,6%, cao nhất trong nhóm ngân hàng quốc doanh. Còn Vietcombank đạt 1,63 triệu tỷ đồng, tăng 12,5%.

📊 Vị thế tiền gửi CASA

VCB có lợi thế lịch sử là ngân hàng thanh toán hàng đầu, sở hữu tệp khách hàng lớn (đặc biệt là các tập đoàn nhà nước, doanh nghiệp lớn) và hệ sinh thái ngân hàng số (VCB Digibank) mạnh mẽ. Họ giữ chân được dòng tiền giao dịch của khách hàng.

CTG đã đầu tư rất mạnh vào ngân hàng số (VietinBank iPay) và các gói phí 0 đồng để thu hút khách hàng cá nhân, cải thiện đáng kể tỷ lệ CASA trong 2-3 năm qua.

BID có tỷ lệ CASA thấp nhất trong Big3.

3. M - Management (Chất lượng Quản trị)

Chiến lược chung của các ngân hàng Big 3 (BIDV, Vietcombank, VietinBank) tập trung vào việc phát triển hạ tầng công nghệ số, nâng cao giá trị thương hiệu, và củng cố vai trò chủ lực trong nền kinh tế, đặc biệt là việc thực hiện các nhiệm vụ do Nhà nước giao. Họ cũng hướng đến việc tăng cường năng lực cạnh tranh để đạt các mục tiêu trong khu vực, vươn tầm quốc tế.

Các yếu tố về quản trị thường được đo lường gián tiếp qua hiệu quả hoạt động (CIR), chiến lược và khả năng quản trị rủi ro.

Trung bình ngành Q3.2025 là 37.8%

4. E - Earning (Khả năng sinh lời)

Quản lý chi phí vốn: Ngân hàng nào có khả năng giảm chi phí vốn đầu vào thấp nhất, thông qua việc duy trì tỷ lệ CASA cao, sẽ có lợi thế về NIM. Nhìn chung, NIM của các ngân hàng Big 3 thấp hơn so với toàn ngành (khoảng 3%). Nguyên nhân chính là do các ngân hàng, đặc biệt là Big 3, phải thực hiện vai trò hỗ trợ chính sách bằng cách giảm lãi suất cho vay để kích thích kinh tế.

Trong các ngân hàng Big 3, CTG và VCB có ROA đáp ứng được tiêu chí lớn hơn 1%, ROE cả 3 ngân hàng đạt từ 15% trở lên.

📊 Tỷ trọng lãi thuần trong cơ cấu thu nhập

Tỷ lệ này cho thấy mức độ phụ thuộc của ngân hàng vào hoạt động tín dụng (cho vay) truyền thống, các ngân hàng càng phụ thuộc vào cho vay. Nếu tỷ trọng lãi thuần trong cơ cấu thu nhập càng thấp, ngân hàng càng đa dạng hóa tốt sang các nguồn thu ngoài lãi.

5. Thanh khoản (L - Liquidity)

Cả ba đều là trụ cột thanh khoản: VCB, CTG, và BID là những "người gác đền" cho thanh khoản của toàn bộ hệ thống ngân hàng Việt Nam. Các big 3 luôn được NHNN tin tưởng giao các nhiệm vụ hỗ trợ thị trường. Về quy mô BIDV có tổng tài sản lớn nhất, tiếp theo là CTG và VCB.

Trong thanh khoản ngắn hạn (Đến 1 tháng), cả ba ngân hàng đều bị hụt thanh khoản lớn ở kỳ hạn này, đây là đặc trưng của ngành ngân hàng (huy động ngắn hạn cho vay trung-dài hạn), LCR < 100% (Liquidity Coverage Ratio - Tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản).

6. Độ nhạy cảm với Rủi ro thị trường (S - Sensitivity to Market Risk)

Yếu tố này đo lường mức độ ảnh hưởng của lợi nhuận ngân hàng (chủ yếu là NIM). Khi các yếu tố thị trường (chủ yếu là lãi suất) thay đổi. Như đã phân tích ở phần CASA, độ nhạy cảm lãi suất tỷ lệ nghịch với tỷ lệ CASA.

BID với tỷ lệ CASA thấp nhất, nguồn vốn của BID đến từ tiền gửi có kỳ hạn. Do đó, khi mặt bằng lãi suất huy động tăng, BID là ngân hàng phải chịu áp lực tăng chi phí vốn nhanh, khiến NIM dễ bị "co hẹp" nhất trong ba ngân hàng.

Rủi ro thị trường trong hoạt động ngân hàng là rủi ro tiềm ẩn gây ra tác động tiêu cực đối với thu nhập hoặc vốn của ngân hàng do những biến động bất lợi của các yếu tố trên thị trường như: lãi suất, tỷ giá, giá chứng khoán,... Ngân hàng không thể tác động làm thay đổi các yếu tố này, mà chỉ có thể dự báo xu hướng, tính toán mức độ ảnh hưởng để từ đó đưa ra các biện pháp chủ động điều chỉnh quy mô, cơ cấu tài sản, sao cho hạn chế thấp nhất tổn thất có thể xảy ra.